كاشت داشت برداشت زعفران
دسته بندی : زعفران

1-کاشت زعفران

مشخصات گیاهشناسی:زعفران گیاهی پایا و از تیره زنبقیان و جنس scrocus و گونه  Sativaاست. پیاز زعفران غده ای و توپر می باشد و دارای چند پوست و یک مغز سفیدرنگ با ته تخت و نوک برآمده است که گل و ساقه جدید از غنچه های روی پیاز به وجود می آیند. پیازهای جوان پوسته ای قهوه ای رنگ دارند ولی پیازهای مادر چند پوسته دارند، پوسته رویی پرزدار و مغز پیاز سفید و شیرین و قطر آن بین 5 ـ 3 سانتی متر می باشد.فرق پیاز خوراکی و پیاز زعفران این است که پیاز خوراکی دارای برچه هایی است ولی پیاز زعفران یک تکه و توپر است. پیاز مادر به علت بچه زایی چند پوست دارد.

 

شرایط محیطی مورد نیاز برای کشت زعفران: زعفران گیاهی گرمسیری است. مناطقی شرایط اقلیمی و آب و هوایی مناسب برای کشت و نمو زعفران را دارند که سرمای زمستانی بسیار سخت نداشته و تابستانی گرم و آفتابی و نسبتا خشک، بهار و پاییزی ملایم دارند. به همین خاطر است که در برخی نقاط همچون استان خراسان کاشت زعفران ارزشمند و مقرون به صرفه می باشد. پیاز زعفران تابستان فعالیت ندارد، دوره بیداری و فعالیت آن از حدود آبان تا اردیبهشت است و با شروع فصل گرما برگ هایش زرد شده و می خشکد و پیاز به خواب می رود، پس زمین های گرم و خشک جای مناسبی برای کشت زعفران است.

 

بهترین نوع خاک: بهترین نوع خاک برای رشد زعفران، خاک شنی ـ رسی است که مقدار کمی آهک داشته باشد، PH خاک باید بین 8 ـ 7 بوده، خاک مزرعه حاصلخیز و شیرین بوده و از علف های هرز پاک باشد در ضمن این گیاه را باید در زمینی کاشت که از چند سال قبل در آن زعفران کشت نشده باشد.

 

مقدار و نوع کود:این گیاه به مواد غذایی فراوانی احتیاج دارد. جهت تقویت ورشد این گیاه اکثرا از کودهای حیوانی و آن هم نه تازه، فقط کود پوسیده، استفاده می‌شود و کمتر کودهای شیمیایی بکار می رود. بطور کلی، معمولا در هر هکتار زعفران کاری، 50 ـ 30 تن کود حیوانی پوسیده به همراه 200 کیلوگرم کود شیمیایی مثل فسفر و پتاس به زمین داده می شود. مصرف 100 کیلو کود اوره به همراه 15 ـ 10 تن کود حیوانی برای هر سه سال یک بار می تواند بهترین پیشنهاد برای کشاورز زعفران کار به حساب آید.

 

آماده سازی زمین:کاشت زعفران توسط پیاز آن در سال اول انجام می گیرد و تا مدت ۷ الی ۱۰ سال متوالی محصول می دهد. زعفران باید در زمین های حاصلخیز و بدون درخت و دور از بادهای سخت و سرد انجام گیرد. ابتدا باید به منظور نابود کردن علف های هرز و زیر و رو شدن خاک، در فرصت های مناسب در پاییز و زمستان مزرعه را شخمی عمیق (۲۵ تا۳۰ سانتیمتر) زد. در فاصله ۱۰ تا ۲۰ روز پس از این شخم عمیق، باید در هر هکتار ۱۵ تا ۲۰ تن کود پوسیده دامی و همین مقدار خاکروبه به همراه خاکستر به زمین داد و مجددا شخم عمیق زد. پس از هموار نمودن زمین، تا شهریور ماه، زمان کشت پیاز زعفران، عملیات دیگری نیاز نمی باشد.

 

انتخاب پیاز زعفران: پیازهای ۲ تا ۳ ساله سالم، درشت و بدون زخم که جوانه های روی آن بدون آسیب باشند، مناسب کاشت هستند (حجم مناسب پیاز زعفران تقریبا بین حجم گردو و فندق می باشد).

 

کشت پیاز زعفران:زمان کاشت پیاز زعفران بسته به منطقه مورد نظر از اوائل مرداد تا پایان شهریور می باشد. در هر هکتار بین ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ کیلوگرم پیاز لازم است و قبل از کاشت لایه قهوه ای رنگ دور پیاز زعفران به دقت جدا می شود و فقط آخرین لایه نازک پیاز روی آن باقی می ماند.

پس از کرت بندی زمین ـمعمولا در طول ۳۰ و عرض ۱۰ متر) در روی کرتها شیارهایی به عمق ۱۵ تا ۲۵ سانتیمتر به وسیله گاوآهن ایجاد کرده و پیازهای زعفران را به فاصله ۱۵ تا ۲۰ سانتیمتر درون شیارهای ردیفی به تعداد ۱ تا ۳ عدد می کارند. کاشت پیاز زعفران تا پایان شهریور به طول می انجامد.

 

2-داشت زعفران

آبیاری:پس از کاشت پیازها در زمین، مزرعه را باید بلافاصله آبیاری کرد، در صورتی که قبل از کاشت، مزرعه آبیاری شده باشد، می توان آبیاری را چند روز پس از کاشت انجام داد. زعفران گیاهی است مقاوم به کم آبی و اولین آبیاری پاییزه باید حتما 15 روز قبل از بیرون آمدن ساقه گل ها انجام گیرد. اگر آبیاری جلوتر از مهرماه و به کرات انجام شود ابتدا برگ ها ظاهر می شوند و سپس گل ها پدیدار می گردند و در این صورت چیدن گل ها به سختی انجام خواهد گرفت و چه بسا گل ها بین برگ ها باقی مانده و از بین خواهند رفت. پس از کاشت غده ها تا زمان برداشت محصول مزرعه را فقط یک بار باید آبیاری نمود، چون زعفران گیاهی مخصوص مناطق خشک است بنابراین به آب زیاد احتیاج ندارد ولی اگر بعد از برداشت محصول در طول زمستان چند آب به مزرعه داده شود، به درشت شدن غده ها کمک می کند. اولین آبیاری پس از کاشت زعفران در فاصله اول تا پایان مهرماه انجام می شود. آبیاری زعفران زمانی انجام می شود که محصولات دیگر به آب احتیاج ندارند. محصول زعفران در زمستان و اوایل بهار احتیاج به آب دارد اما در تابستان نیازمند به آب نیست.

 

کوددهی: در اواسط مهرماه در حدود 15 تن در هکتار کود دامی به زمین داده و شخم سطحی زده می شود. بطوری که به پیازها آسیبی نرسد. اگر در مزرعه علف هرز دیده شد، باید وجین انجام گیرد. از سال دوم به بعد هر سال در مهرماه کوددهی انجام می گیرد (۱۵ تن در هر هکتار کود پوسیده دامی و ۱۵۰کیلوگرم کود ۱۰-۱۵-۱۵). همچنین پس از کوددهی آبیاری اول و سله شکنی در مزرعه انجام می گیرد.

 

کنترل علف های هرز: بهترین روش کنترل علف های هرز، وجین دستی است که دو بار در سال انجام می گیرد. در صورت لزوم، از علف کش های مناسب با توصیه کارشناسان مربوطه استفاده می شود.

 

کنترل آفات: خرگوش و جوجه تیغی از جمله جانورانی هستند که از پیازهای زعفران تغذیه نموده و به مزرعه خسارت می زنند. در صورت مشاهده آثار آن ها از طعمه مسموم طبق توصیه کارشناس مربوطه استفاده می شود. کشت زعفران فقط در سال اول ولی برداشت آن 7 سال می باشد.

 

برداشت زعفران

گل دهی زعفران: میزان گل و محصول دهی زعفران، بستگی کامل به حاصلخیزی و استعداد زمین و سن مزرعه دارد. در سال های اول و دوم پس از کاشت پیاز، مقدار محصول زیاد نیست، ولی از سال سوم به بعد با افزایش تعداد پیازها در زیر زمین که ناشی از قابلیت تکثیر پذیری پیاز زعفران است، میزان گل دهی زعفران افزایش می یابد. در سال های پنجم ، ششم و هفتم میزان محصول و برداشت گل به حداکثر می رسد و از سال هشتم به بعد گل دهی مزارع زعفران کاهش می یابد و پیازها باید از زمین خارج و در زمین دیگری کاشته شود. با توجه به خاصیت تکثیر پذیری پیاز زعفران، مقدار پیازی که بعد از هشت سالگی از یک مزرعه خارج می شود، برای کاشت زعفران جدید در سطحی حدود پنج برابر آن مزرعه کفایت می کند. از هر پیاز زعفران سالانه بین دو تا پنج گل برداشت می شود.

زمان برداشت: زمان برداشت زعفران بسته به منطقه زیر کشت آن از اواخر مهر تا اوایل آذر متفاوت است. هنگام برداشت زعفران، صبح زود و قبل از طلوع آفتاب می باشد تا آفتاب سبب پژمردگی گل و کاهش خواص زعفران نگردد. در پایان گل ها به دقت جمع می شوند و کلاله ها با مهارت خاصی جدا می شوند و بسته به نوع زعفران مورد نظر دسته بندی می گردند. پس از این مرحله عملیات خشک کردن صورت می گیرد. بعد از جداشدن کلاله قرمز از گل زعفران، آن را در آفتاب یا سایه و یا جدیدا از طریق آتش خشک می کنند و سپس بسته بندی کرده و برای عرضه به بازار می فرستند. میزان برداشت زعفران بسته به نحوه کشاورزی می تواند از ۵ تا ۲۵ کیلوگرم در هکتار باشد.

به رغم سختی کار برداشت زعفران، با وجود پیشرفت های زیاد تکنولوژی، محصول زعفران با  داشتن قدمت چهار هزار ساله هنوز در تمامی ابعاد به صورت سنتی اداره می شود. کاشت، داشت، برداشت و حتی روش خشک کردن محصول زعفران نیز سنتی است که این امر موجب بروز مشکلات فراوانی برای تولید و عرضه این محصول می باشد. بنابراین، استفاده از ماشین و گسیل داشتن ابزار مدرن به سوی مزارع زعفران، با توجه به اهمیتی که این محصول در تجارت خارجی ایران و کسب درآمد ارزی و نیز افزایش درآمد کشاورزان دارد، امری اجتناب پذیر است.

 
کلمات کلیدی:
تماس با ما